محسوس باشد ، و گرنه اساساً غير ماده را نمىتوان اثبات كرد كه آنسلم مىخواهد اثبات كند . برگشت علوم بحس در اينجا به اين معنى است كه : مفهوم ذات ، و بزرگ ، و ، تر تفضيلى ، و هستى ، را جداگانه و هر كدام را به طورى از خارج گرفته‌ايم و با هم تركيب نموده و تصورى از ذات بزرگتر پيدا كرده‌ايم نه اينكه مستقيماً به همين صورت از خارج وارد مغز كرده باشيم ، اين همه صور جزئى خيالى و معانى كلى معنوى و تصديقى در ذهن داريم كه به اين صورت در خارج نيستند ، به نظر من روشنترين توجيه كلام آنسلم همين است كه بگوئيم او تصور كرده است كه هر تصورى بايد عيناً در جهان خارج باشد . آن وقت فيلسوفان مشهورى هم چون دكارت و لايپنيتس و اسپينوزاهم آن را پذيرفته‌اند هر چند كسانى مثل كانت آلمانى هم انتقاد كرده است . باركلى انگليسى ( وفات 1753 ) مىخواهد از اين راه اثبات كند كه : « چون ديدن و نديدن اشياء از اختيار ما بيرون است پس يقيناً ذات ديگرى هست كه بر ايجاد اين تصورات در ذهن ما توانا مىباشد و آن ذات بارى است و من به جاى اينكه محسوسات خود را به جوهرهاى جسمانى منتسب سازم به ارادهء خداوند نسبت مىدهم . » « 1 »

--> ( 1 ) - سير حكمت در اروپا / فروغى .